Hôm qua con bạn còn dễ dàng mặc quần áo – hôm nay đã bắt đầu tranh luận khi đánh răng, mặc đồ hoặc rời khỏi sân chơi. Gần như mọi yêu cầu đều nhận được một câu "Không!" dứt khoát.

Nhiều bậc cha mẹ tự hỏi trong giai đoạn này: Điều này có bình thường không? Tại sao con tôi đột nhiên không nghe lời nữa? Và tôi nên xử lý thế nào?

Điều quan trọng nhất để giảm bớt lo lắng: Giữa khoảng 18 tháng và 4 tuổi, hành vi này ở nhiều trẻ là một phần của sự phát triển bình thường. Giai đoạn được gọi là giai đoạn tự chủ không phải là dấu hiệu của việc nuôi dạy con cái kém, mà là một bước quan trọng trên con đường đến sự tự lập.

Giai đoạn tự chủ là gì?

Trong giai đoạn tự chủ, con bạn khám phá rằng mình là một cá nhân với những mong muốn và quyết định riêng.

Trẻ muốn tự quyết định,

  • mặc gì,
  • ăn gì,
  • đi đâu,
  • chơi gì,
  • và đôi khi chỉ đơn giản là tự quyết định.

Vấn đề là: Mong muốn tự lập thường phát triển nhanh hơn khả năng kiểm soát nhu cầu hoặc chịu đựng sự thất vọng. Chính vì vậy mà niềm tự hào, niềm vui, sự tức giận và nước mắt đôi khi thay đổi chỉ trong vài phút.

Những điều thường thấy trong giai đoạn tự chủ

Nhiều bậc cha mẹ đột nhiên không nhận ra con mình. Ví dụ điển hình bao gồm:

  • thường xuyên nói "Không"
  • bùng nổ cảm xúc mạnh mẽ
  • thất vọng khi điều gì đó không thành công ngay lập tức
  • mong muốn tự làm mọi thứ
  • thường xuyên thay đổi ý kiến
  • phản đối khi chuyển đổi, chẳng hạn như khi mặc đồ hoặc đi ngủ
  • khó khăn trong việc chia sẻ hoặc chờ đợi

Dù những tình huống này có thể mệt mỏi đến đâu: Chúng thường không có nghĩa là con bạn không vâng lời. Trẻ đang thực hành sự tự lập và cách xử lý cảm xúc của mình.

Tại sao bây giờ lại có nhiều cơn giận dữ như vậy?

Ở độ tuổi này, khả năng tự điều chỉnh cảm xúc mới bắt đầu phát triển. Cảm xúc như thất vọng, thất vọng hoặc tức giận có thể nhanh chóng trở nên áp đảo.

Khi thêm vào đó là mệt mỏi, đói hoặc áp lực thời gian, đôi khi chỉ cần những điều nhỏ nhặt cũng đủ để tình huống leo thang.

Một cơn giận dữ thường không phải là một trò chơi quyền lực có ý thức. Thường xuyên hơn, nó cho thấy rằng con bạn đang bị quá tải với cảm xúc của mình.

Làm thế nào bạn có thể hỗ trợ con mình?

Bạn không cần phải ngăn chặn các cơn giận dữ. Quan trọng hơn là mang lại cho con bạn sự an toàn và đồng hành cùng trẻ trong việc xử lý cảm xúc.

Những điều hữu ích bao gồm:

  • giữ bình tĩnh và phản ứng một cách điềm tĩnh nhất có thể

  • gọi tên cảm xúc ("Mẹ thấy con đang rất tức giận.")

  • đặt ra những giới hạn rõ ràng và dễ hiểu

  • cung cấp các lựa chọn đơn giản ("Con muốn mặc áo khoác xanh hay đỏ?")

  • dành đủ thời gian cho các chuyển đổi

  • Đánh giá cao thành công khi tự làm

Trẻ em học cách tự điều chỉnh chủ yếu thông qua sự hỗ trợ của người lớn – không phải bằng cách ngay lập tức kìm nén cảm xúc của mình.

Điều gì giúp ích trong cuộc sống hàng ngày?

Những thay đổi nhỏ có thể làm dịu đi nhiều xung đột.

Những điều thường hữu ích bao gồm:

  • thói quen cố định trong sinh hoạt hàng ngày,
  • ngủ đủ giấc và ăn uống đều đặn,
  • hạn chế tranh luận về những điều nhỏ nhặt,
  • tìm giải pháp chung thay vì đấu tranh quyền lực,
  • khen ngợi sự tự lập thành công.

Không phải tình huống nào cũng cần phải thắng. Đôi khi, việc phân biệt giữa những giới hạn quan trọng và những quyết định ít quan trọng hơn là đáng giá.

Khi nào bạn nên chú ý kỹ hơn?

Giai đoạn tự lập rõ rệt không phải lúc nào cũng là lý do để lo lắng.

Hãy nói chuyện với bác sĩ nhi khoa của bạn nếu con bạn:

  • hầu như không tiếp xúc với người khác trong thời gian dài,
  • mất khả năng ngôn ngữ hoặc kỹ năng đã có,
  • khó bình tĩnh và những cơn bộc phát cảm xúc gây ảnh hưởng lớn đến cuộc sống hàng ngày trong thời gian dài,
  • thường xuyên tự làm đau mình hoặc người khác một cách nghiêm trọng,
  • hoặc bạn cảm thấy rằng con bạn phát triển khác biệt rõ rệt so với mong đợi.

Ngay cả khi gia đình bạn chịu đựng nhiều xung đột thường xuyên, một cuộc trò chuyện có thể giúp giảm bớt căng thẳng và tìm ra giải pháp chung.

Điều mà cha mẹ thường quên

Đặc biệt trong những giai đoạn khó khăn, dễ có cảm giác rằng mình đang làm sai điều gì đó.

Tuy nhiên, giai đoạn tự lập là một trong những bước phát triển quan trọng nhất. Con bạn đang học cách:

  • tự đưa ra quyết định,
  • giải quyết vấn đề,
  • nhận biết cảm xúc,
  • chịu đựng sự thất vọng,
  • và từng bước trở nên tự lập hơn.

Điều này cần thời gian – và nhiều trải nghiệm nhỏ trong cuộc sống hàng ngày.

Tóm tắt ngắn gọn

Khi con bạn đột nhiên thường xuyên nói "Không", dễ nổi giận hơn hoặc muốn tự làm mọi thứ, thường đó là một giai đoạn phát triển bình thường. Với sự kiên nhẫn, giới hạn rõ ràng và sự đồng hành yêu thương, con bạn sẽ dần học cách điều chỉnh cảm xúc và trở nên tự lập hơn.