„Ji kerema xwe pêlavên xwe li ber bike.“ – Bersiv tune. „Niha werê xwarinê.“ – Zarokê te hîn jî dilîze. An jî li te dinêre û tam li dijî wê tiştê dike.

Gelek dê û bav van rewşan dijîn û xwe dipirsin: Çima zarokê min qet li min naguhe? Ew bi qesdê dike?

Di piraniya rewşan de na. Bi taybetî di navbera sala 2’an û 6’an de, hevkarî ji bo zarokan gelek caran hîn dijwar e – ne tenê ji ber ku naxwazin, lê ji ber ku hîn gelek tişt bi awayek bawerbar nikarin bikin. Baldarî, kontrola şertên nêzik (impuls) û rêxistina hestiyan hêdî hêdî pêş dikevin û li her zarokî bi temoyek xwe yê taybet pêş dikevin.

Çima hevkarî ji bo zarokan evqas dijwar e

Ji nêrîna mezinan ve, daxwazek gelek caran hêsan xuya dike. Lê ji bo zarokê te, li pişt wê gelek gav hene.

Bo nimûne, da ku ew tiştan berhev bike, divê ew:

  • çalakiya xwe ya niha rawestîne
  • daxwaza te fam bike û bîra wê bîne
  • xwesteka xwe paşxistinê bike
  • dest bi karê bikin
  • heya dawiyê li ser wê bimîne

Ev şopandinî bi salan pêş dikeve û di temenê zarokatiya biçûk û berî dibistanê de hîn bi tevahî ne pêkhatî ye.

Tiştên ku di vê temenê de gelek caran normal in

Hin tevger di rojane de bêhêvî dikin, lê dikarin beşek ji pêşketina normal bin. Bo nimûne, heke zarokê te:

  • dema dilîze daxwazên we wekî ku naguhe
  • divê gelek caran bîranîn were kirin
  • bi „Na“ya eşkere bersiv dide
  • dixwaze ku her tişt bi xwe biryar bide
  • di nav lixwekirinê de ji nişka ve tiştek din dike
  • rojekê rêzî li rêzikên rêxistinê dike û roja din ji bîr dike

Ev ne wateya ku zarokê te bêguhdar e. Gelek caran baldariya wî/wê li cihêk din e an jî hîn nikare şertêk bi awayek bawerbar rawestîne. Ev şopandin divê pêşî were pratîk kirin – bi dem, bi şertgirtina çewtiyan, û bi tecrûbeyên erênî dema ku tiştek serkeftî dibe.

Çima zarok carinan tam li dijî dike

Bi taybetî di navbera 2 û 4 salan de, hewesa serbixwebûnê zêde dibe. Zarokê te hîn zêdetir xwe wek kesek serbixwe bi xwestekên xwe hîs dike û dixwaze di jiyanê rojane de vê tiştê biceribîne.

Gelek zarok dixwazin:

  • bi xwe biryar bidin
  • tiştan tenê biceribînin
  • ramanên xwe pêk bînin
  • li ser rojaneya xwe bandorê hebin

Ji ber vê yekê, „Na“ gelek caran ne wateya: „Ez dixwazim te aciz bikim“, lê bêtir wateya: „Ez dixwazim bi xwe biryar bidim.“

Heta zarokên berî dibistanê yên mezin jî sînor û destûran gelek caran dîsa diceribînin. Bi vî awayî ew tecrûbe berhev dikin ku sînorên xwe li ku ne û sînorên ku ji bo kesên din derbasdar in çi ne. Ev beşek ji pêşketina civakî ye û alîkarî dike ku ew her ku diçe zêdetir rêzik û bîrkirina li kesên din baştir fam bikin.

Çi dikare hevkarî hêsan bike

Zarok pir caran dikarin daxwaziyan baştir bicîh bînin, heke ew zelal, hêsan û dikarin were kirin.

Wekî nimûne, ev tişt dikarin alîkar bin:

  • rêwerzên kin û zelal
  • berî ku tu tiştek bibêjî, balê zaroka xwe kişandin
  • tenê yek karê di heman demê de
  • dema têra xwe ji bo bersivdan
  • herî zêde rêbazên sabît di jiyana rojane de
  • hevkarîya baş bibînî û bipejirînî

Li şûna:

„Dawî jûra xwe paqij bike!“

pir caran ev zêdetir alîkar e:

„Ji kerema xwe pêşî blokên avakirinê bixe nav qutiyê.“

Karên biçûk û konkret ji bo zarokan hêsan in ku fêm bikin û bicîh bînin.

Heke zaroka te di nav lîstinê de bersiv nade

Lîstina ku zarok tê de dijîn (bi temamî li ser lîstikê) pir balê digire. Bi taybetî zarokên biçûk pir caran zehmetiya wê hene ku baldarîya xwe di vextê de naxebitin û derbasî tiştek din bibin.

Ji ber vê yekê pir caran ev alîkar e:

  • guhertinê pêşî agahdar kirin
  • xwe bi asta çavê re anîn (li heman bilindîyê)
  • navê zaroka xwe gotin
  • kurt bisekinî heta ku baldarîya wî/wê bistînî

Ev, şans dide zaroka te ku xwe ji bo derbasbûnê amade bike.

Ma divê zaroka min her tim zû bibihîze?

Na. Zarok dikarin xwestin, hest û ramanên xwe hebin. Armanc ne “guhertina bêfikir” e, lê herî zêde hevkarîya piştgir û bi pêbawerî ye.

Dibe ku şertên hebin ku zaroka te divê tavilê bersiv bide – mînakî di trafîka rê de an jî dema xetereyên din. Lê di jiyana rojane de, hevkarî dikare gav bi gav were fêrkirin.

Tiştên ku pir caran zêdetir alîkar nabin

Di jiyana malbatê ya bi stres de, zû dibêje ku daxwaziyên te her car zêdetir an jî bilindtir dibin.

Di demek dirêj de, ev tişt pir caran hevkarî dijwar dikin:

  • her tim dubare kirin
  • tehdîd
  • nîqaşên dirêj di dema teqîna hêrsê de
  • gelek daxwazî bi heman demê
  • hêviyên ku zarok hêj nikare bicîh bîne

Strukturên zelal, sînorên pêbawer û nimûneyek ku girtî be pir caran ji daxwaziyên her car nû zêdetir alîkar dikin.

Kengî divê tu bi zêdetir baldarî li ser vê rawestî?

Bi pîşeya doktorê zarokan re biaxivî, heke zaroka te:

  • daxwaziyan di demek dirêj de hema hema nafêmê
  • li gorî hevtemenan bi awayekî zelal zehmetiya mezintir ya hevkarî hebe
  • heta di şertên aram de jî hema hema nikare baldar bibe
  • pir impulsîv bersiv bide û jiyana rojane ji ber vê pir zehmet bibe
  • her weha nîşanên din di zimanê, pêşketinê an tevgerê civakî de nîşan bide

Ne her zarokê ku pir caran hevkarî nake, pêwîst e ku were vekolîna teşxîsî. Lê heke zehmetî di demek dirêj de bi awayekî zelal hebe an jî jiyana rojane ya we pir têk bide, nirxandina bijîşkê zarokan dikare alîkar be.

Hevkarî gav bi gav çêdibe

Hevkarî bi hev re digel ziman, serbixwe bûn û kontrolkirina hest û tevlîheviyê (impulsan) pêş dikeve. Hêvîyên zelal, sînorên bawerbar û demê têr ji bo pratîkê alîkarî dikin ku zarokê te her roja zêdetir bi kesên din re hevkarî bike.

Di jiyana rojane ya malbatê de bi aramîtir

Bi tio App re, tu agahdariyên li gorî temenê zarokê di derbarê pêşkeftinê, tevger û perwerdehiya temena zarokên biçûk de distînî. Ev alîkarî dike ku tu baştir fêm bikî kîjan tevger li vê temenê asayî ne û tu dikarî pêşkeftina zarokê xwe gav bi gav bibînî û bi hev re biparêzî.