Viele Eltern fragen sich in dieser Phase: Ist das noch normal? Warum hört mein Kind plötzlich nicht mehr; Και πώς μπορώ να το διαχειριστώ καλύτερα;

Η πιο σημαντική διευκρίνιση από την αρχή: Μεταξύ περίπου 18 μηνών και 4 ετών, μια πιο έντονη ανάγκη για αυτονομία είναι για πολλά παιδιά μέρος της φυσιολογικής ανάπτυξης. Η λεγόμενη φάση αυτονομίας δεν είναι ένδειξη κακής ανατροφής, αλλά ένα σημαντικό βήμα προς την ανεξαρτησία.

Τι είναι η φάση αυτονομίας;

Στη φάση αυτονομίας το παιδί σου ανακαλύπτει όλο και περισσότερο ότι είναι ένα ξεχωριστό άτομο, με δικές του επιθυμίες, προθέσεις και αποφάσεις. Θέλει να δοκιμάζει αυτή την ανεξαρτησία όλο και πιο συχνά.

Για παράδειγμα, θέλει να αποφασίζει μόνο του

  • τι θα φορέσει
  • τι θα φάει
  • πού θα περπατήσει
  • με τι θα παίξει
  • τι μπορεί να κάνει μόνο του

Εδώ προκύπτει μια τυπική σύγκρουση: Η επιθυμία για ανεξαρτησία είναι συχνά ήδη μεγαλύτερη από την ικανότητα να ελέγχει τις παρορμήσεις και να αντέχει τη ματαίωση. Αυτή η διαφορά ανάμεσα στο «θέλω» και στο «μπορώ» μπορεί να οδηγήσει στο να ακολουθούν η περηφάνια, η χαρά, ο θυμός και τα δάκρυα μερικές φορές μέσα σε λίγα λεπτά.

Τι είναι συχνά φυσιολογικό στη φάση αυτονομίας

Τυπικά είναι, για παράδειγμα:

  • να λέει συχνά «όχι»
  • έντονες συναισθηματικές εκρήξεις
  • ματαίωση όταν κάτι δεν πετυχαίνει αμέσως
  • η επιθυμία να κάνει όσο γίνεται τα πάντα μόνο του
  • γρήγορες αλλαγές γνώμης
  • αντίδραση στις μεταβάσεις, π.χ. στο ντύσιμο ή στην ώρα του ύπνου
  • δυσκολία να περιμένει ή να μοιράζεται

Ένα «όχι» δεν σημαίνει πάντα ουσιαστική άρνηση στο αίτημά σου. Μερικές φορές το παιδί σου θέλει κυρίως να μπορεί να αποφασίζει μόνο του. Εξασκεί τώρα την ανεξαρτησία και το πώς να διαχειρίζεται τα δικά του συναισθήματα.

Γιατί εμφανίζονται τώρα τόσα ξεσπάσματα θυμού;

Η ικανότητα αυτορρύθμισης αναπτύσσεται σταδιακά. Γι’ αυτό η ματαίωση, η απογοήτευση ή ο θυμός μπορούν εύκολα να κατακλύσουν το παιδί σου. Αν προστεθούν κούραση, πείνα, πολλά ερεθίσματα ή πίεση χρόνου, μερικές φορές αρκούν και μικροπράγματα για μια έντονη συναισθηματική έκρηξη.

Ένα ξέσπασμα θυμού συνήθως δεν είναι ένα συνειδητό παιχνίδι δύναμης. Εκείνη τη στιγμή το παιδί σου είναι υπερφορτωμένο από τα συναισθήματά του και δεν καταφέρνει ακόμη να ηρεμήσει μόνο του. Χρειάζεται υποστήριξη από έξω – και τη σιγουριά ότι ακόμη και τα πολύ δυνατά συναισθήματα περνούν.

Πώς μπορείς να υποστηρίξεις το παιδί σου;

Δεν χρειάζεται να αποτρέπεις τα ξεσπάσματα θυμού. Πιο σημαντικό είναι να δίνεις στο παιδί σου ασφάλεια και καθοδήγηση και να το συνοδεύεις στο πώς να διαχειρίζεται τα συναισθήματά του.

Βοηθούν:

  • να παραμένεις όσο γίνεται ήρεμος/η

  • Ονομάζεις τα συναισθήματα: «Βλέπω ότι αυτή τη στιγμή είσαι πολύ θυμωμένος/η.»

  • Θέτεις σαφή και κατανοητά όρια

  • Προσφέρεις περιορισμένες επιλογές: «Θέλεις το μπλε ή το κόκκινο μπουφάν;»

  • Προγραμματίζεις αρκετό χρόνο για τις μεταβάσεις

  • Εκτιμάς τις προσπάθειες όταν κάνει κάτι μόνο του/της

Τα παιδιά μαθαίνουν την αυτορρύθμιση στην αρχή με τη στήριξη των βασικών προσώπων φροντίδας τους. Αυτή η συν-ρύθμιση (co-regulation) βοηθά το παιδί σου να αντέχει έντονα συναισθήματα και, με τον χρόνο, να τα ρυθμίζει όλο και περισσότερο μόνο του.

Ταυτόχρονα μπορούν να ισχύουν και τα δύο: Το παιδί σου μπορεί να θυμώνει – αλλά δεν είναι εντάξει ό,τι κάνει μέσα στον θυμό του. Αν, για παράδειγμα, χτυπά, δαγκώνει ή πληγώνει άλλους, χρειάζεται ένα σαφές όριο.

Τι βοηθά στην καθημερινότητα;

Μικρές αλλαγές στην καθημερινότητα μπορούν να μειώσουν πολλές συγκρούσεις. Χρήσιμα είναι οι σταθερές ρουτίνες, ο επαρκής ύπνος, τα τακτικά γεύματα και όσο γίνεται λιγότερες περιττές «μάχες εξουσίας».

Σκέψου, επίσης, πού ένα όριο είναι πραγματικά απαραίτητο και πού το παιδί σου μπορεί να αποφασίζει μόνο του. Σε θέματα ασφάλειας και υγείας χρειάζονται σαφείς κανόνες. Σε λιγότερο σημαντικά ζητήματα μπορείς να δώσεις στο παιδί σου χώρο να παίρνει δικές του αποφάσεις.

Έτσι βιώνει την αυτονομία, χωρίς να καταργούνται σημαντικά όρια.

Πότε θα πρέπει να το παρατηρήσεις πιο προσεκτικά;

Μια έντονη φάση αυτονομίας από μόνη της δεν είναι λόγος ανησυχίας. Μίλησε με την παιδιατρική σας ιατρείο αν το παιδί σου:

  • για μεγάλο διάστημα σχεδόν δεν έρχεται σε επαφή με άλλους ανθρώπους
  • χάνει ξανά τη γλώσσα ή άλλες δεξιότητες που είχε ήδη κατακτήσει
  • για μεγάλο χρονικό διάστημα δεν ηρεμεί σχεδόν καθόλου και τα ξεσπάσματα επιβαρύνουν έντονα την καθημερινότητα
  • τραυματίζει τακτικά σοβαρά τον εαυτό του ή άλλους
  • αναπτύσσεται και σε άλλους τομείς σημαντικά διαφορετικά από το αναμενόμενο

Ακόμα κι αν οι συχνές συγκρούσεις επιβαρύνουν έντονα και για καιρό την οικογένειά σας, μια συζήτηση μπορεί να βοηθήσει να κατανοήσετε καλύτερα την κατάσταση και να βρείτε μαζί λύσεις.

Τι μαθαίνει το παιδί σου σε αυτή τη φάση

Όσο απαιτητική κι αν είναι η φάση αυτονομίας: το παιδί σου αναπτύσσει σημαντικές δεξιότητες. Μαθαίνει όλο και περισσότερο να:

  • παίρνει δικές του αποφάσεις
  • λύνει προβλήματα
  • αναγνωρίζει τα συναισθήματά του
  • αντέχει τη ματαίωση
  • γίνεται πιο ανεξάρτητο

Αυτό χρειάζεται χρόνο και πολλές μικρές εμπειρίες στην καθημερινότητα. Ένα σταθερό πλαίσιο, σαφή όρια και αρκετός χώρος για δοκιμές βοηθούν το παιδί σου να γίνεται, βήμα βήμα, πιο ανεξάρτητο.

Συνόδευσε την ανάπτυξη του παιδιού σου

Με την tio App λαμβάνεις πληροφορίες κατάλληλες για την ηλικία σχετικά με την ανάπτυξη, τη συμπεριφορά και την καθημερινότητα του παιδιού σου. Επιπλέον, μπορείς να καταγράφεις εύκολα σημαντικά αναπτυξιακά βήματα και αλλαγές και να λαμβάνεις ιατρικά ελεγμένη καθοδήγηση για τυπικές αναπτυξιακές φάσεις, όπως η φάση αυτονομίας.