Rozpoczęcie szkoły to duży krok – nie tylko dla dzieci, ale też dla rodziców. Wiele osób zadaje sobie w miesiącach przedtem pytania: Czy moje dziecko jest już gotowe na szkołę? Czy potrafi wystarczająco długo się skupić? Czy poradzi sobie w nowej klasie i będzie coraz bardziej samodzielne?

Najważniejsze wyjaśnienie na początek: Żadne dziecko nie musi przed rozpoczęciem szkoły umieć czytać, pisać ani liczyć. Ważniejsze jest to, czy rozwinęło podstawowe umiejętności językowe, społeczne, emocjonalne oraz codzienne, które pomogą mu radzić sobie z wymaganiami szkolnej codzienności.

Co dziś oznacza gotowość szkolna?

Zamiast mówić o „dojrzałości szkolnej”, dziś często mówi się o gotowości szkolnej. Wynika to ze świadomości, że rozwój nie jest sztywnym procesem: dzieci rozwijają się różnie i na start szkoły mają różne mocne strony oraz doświadczenia.

Szkoła nie oczekuje idealnego dziecka. Wiele umiejętności rozwija się także w trakcie nauki w szkole podstawowej. Kluczowe jest raczej to, czy jest już dobra baza, na której twoje dziecko może dalej się uczyć.

Jakie umiejętności ułatwiają start w szkole?

Wiele dzieci na początku szkoły ma już sporo umiejętności, które ułatwiają im nową codzienność.

Samodzielność w codziennym życiu

Pomocne jest, jeśli twoje dziecko:

  • potrafi w dużej mierze samo się ubrać i rozebrać
  • samodzielnie korzysta z toalety
  • umie jeść sztućcami
  • wykonuje drobne zadania samodzielnie
  • potrafi dbać o proste rzeczy osobiste, np. kurtkę lub tornister

Perfekcja nie jest tu ważna. Liczy się to, że twoje dziecko coraz częściej doświadcza: Potrafię zrobić coś samo. To doświadczenie wzmacnia samodzielność i pewność siebie.

Język i komunikacja

Na start szkoły pomocne jest, jeśli twoje dziecko:

  • mówi w sposób zrozumiały
  • potrafi opowiedzieć o prostych przeżyciach i zależnościach
  • zadaje pytania i odpowiada na nie
  • rozumie polecenia składające się z kilku części
  • potrafi przekazać słowami, co jest nie tak, gdy ma problem

Dzieci nie muszą przy tym mieć szczególnie dużego zasobu słów ani perfekcyjnej gramatyki. Ważne jest, aby coraz lepiej potrafiły używać języka do komunikowania się i rozumienia innych.

Koncentracja i wytrwałość

Wiele dzieci w wieku przedszkolnym potrafi już:

  • przez jakiś czas zająć się jednym zadaniem
  • dokończyć proste gry
  • wytrzymać krótkie czekanie
  • po przerwie wrócić do zadania

W ten sposób rozwijają się ważne umiejętności, takie jak uwaga, kontrola impulsów i planowanie działania. To, jak dobrze to wychodzi, może się różnić z dnia na dzień – np. w zależności od snu, stresu lub danej sytuacji.

Umiejętności społeczne

W codziennym życiu szkolnym duże znaczenie mają kompetencje społeczne. Pomocne jest, jeśli Twoje dziecko:

  • potrafi bawić się z innymi dziećmi
  • zasadniczo akceptuje zasady
  • coraz częściej rozwiązuje konflikty słowami, a nie fizycznie
  • potrafi czekać na swoją kolej i coraz częściej dzielić się
  • potrafi przyjąć pomoc lub ją zaoferować

Także te umiejętności nie muszą być jeszcze idealnie rozwinięte na start szkoły. Będą dalej dojrzewać w trakcie nauki.

Rozwój emocjonalny

Początek szkoły często jest łatwiejszy, gdy Twoje dziecko ma już pierwsze strategie radzenia sobie z silnymi emocjami. Należy do tego na przykład to, że:

  • coraz lepiej znosi drobne rozczarowania
  • po ekscytacji potrafi się uspokoić
  • potrafi na kilka godzin rozstać się ze swoimi bliskimi osobami
  • zasadniczo otwiera się na nowe sytuacje

Podekscytowanie lub niepewność przed rozpoczęciem szkoły są normalne. Nie trzeba „zagadywać” tych uczuć. Daj dziecku przestrzeń, by mogło o tym porozmawiać. Książki o rozpoczęciu szkoły lub wspólne przygotowywanie tornistra i szkolnych rzeczy mogą pomóc oswoić nową sytuację.

Czy moje dziecko musi już umieć czytać lub liczyć?

Nie. Intensywne ćwiczenie literek albo liczenia nie jest decydujące dla dobrego startu w szkole.

Ważniejsze są podstawowe umiejętności, na których później będzie opierać się nauka szkolna. Pomocne jest na przykład, jeśli Twoje dziecko:

  • lubi książki i historie
  • potrafi uważnie słuchać
  • zadaje pytania
  • zauważa w codziennym życiu ilości, kształty lub różnice
  • chętnie rysuje, buduje i próbuje nowych rzeczy

Ciekawość i radość z odkrywania to dobra podstawa do późniejszej nauki.

Co możecie wspierać w domu?

Dzieci uczą się wielu ważnych umiejętności mimochodem, w codziennych sytuacjach. Nie potrzeba do tego domowego programu przedszkolnego.

Pomocne jest:

  • wspólne czytanie na głos
  • granie w gry planszowe i karciane
  • rysowanie, prace plastyczne i wycinanie
  • liczenie, sortowanie i porównywanie w codziennym życiu
  • podejmowanie małych zadań w domu
  • wystarczająco dużo czasu na swobodną zabawę

Nie chodzi tu o wyniki. Gdy dziecko doświadcza, że może coś zrobić samodzielnie i poradzić sobie z wyzwaniami, wzmacnia to jego poczucie sprawczości i wiarę we własne możliwości.

Kiedy warto przyjrzeć się temu bliżej?

Dzieci rozwijają się różnie. Czasem przed rozpoczęciem szkoły dodatkowa ocena może być pomocna.

Porozmawiaj z Waszą poradnią pediatryczną, jeśli Twoje dziecko:

  • mówi w sposób trudny do zrozumienia

  • prawie nie rozumie prostych poleceń

  • prawie nie potrafi rozstać się ze swoimi bliskimi osobami

  • w codziennym życiu ma duże trudności z koncentracją lub kontrolą impulsów

  • ma wyraźne trudności z motoryką

  • w wielu codziennych sytuacjach wydaje się bardzo przytłoczone lub martwisz się o jego rozwój

Również specjaliści pedagogiczni w przedszkolu mogą wnieść ważne obserwacje, ponieważ widzą Twoje dziecko na co dzień i w grupie.

Każde dziecko ma inne mocne strony

Krótko przed rozpoczęciem szkoły wiele rodzin porównuje się ze sobą. To może szybko budzić niepewność. Niektóre dzieci są szczególnie zaawansowane językowo, inne ruchowo, społecznie albo w samodzielnym działaniu.

Aby dobrze rozpocząć szkołę, Twoje dziecko nie musi być na tym samym poziomie w każdym obszarze. Ważniejsze niż wczesne czytanie czy liczenie są podstawowa samodzielność, komunikacja, umiejętności społeczne i emocjonalne oraz gotowość do odkrywania i uczenia się nowych rzeczy.

Wspieraj rozwój swojego dziecka

Dzięki tio App dostaniesz dopasowane do wieku informacje o rozwoju w wieku przedszkolnym i możesz łatwo zapisywać ważne etapy rozwoju, umiejętności oraz obserwacje. Dzięki temu masz rozwój dziecka pod kontrolą i podczas U9 lub rozmów z poradnią pediatryczną czy przedszkolem masz wszystkie ważne informacje pod ręką.