Gdy niemowlę lub małe dziecko nagle w nocy zaczyna mocno kaszleć, może to brzmieć bardzo dramatycznie. Szczególnie w pozycji leżącej kaszel często wydaje się głośniejszy, bardziej męczący i groźniejszy niż w dzień. Wielu rodziców wtedy się zastanawia: Czy to jeszcze zwykła infekcja – czy moje dziecko ma problem z oddychaniem?
W ocenie najważniejsze jest jedno: Nie głośność kaszlu ma znaczenie, tylko oddech dziecka. Jeśli między napadami kaszlu oddycha spokojnie, reaguje na ciebie i nadal pije, najczęściej stoi za tym zwykła infekcja dróg oddechowych. Jeśli natomiast oddychanie staje się wyraźnie wysiłkowe, świszczące lub „wciągające”, nie należy czekać.
Dlaczego kaszel w nocy często się nasila
Przy przeziębieniu w pozycji leżącej więcej wydzieliny zbiera się w nosogardle. Spływa do tyłu i drażni odruch kaszlu. Jednocześnie niemowlęta i małe dzieci nie potrafią jeszcze tak dobrze odkrztuszać śluzu ani samodzielnie oczyszczać nosa.
Dlatego dziecko może w dzień kaszleć tylko lekko, a w nocy nagle mieć wyraźnie silniejsze napady kaszlu.
Częste objawy towarzyszące typowej infekcji to:
- katar lub zatkany nos
- kaszel z wydzieliną lub początkowo suchy
- niespokojny sen
- mniejsze pragnienie i apetyt
- zmęczenie lub większa potrzeba bliskości
- rozdrażnienie i częstszy płacz
Jak brzmi kaszel?
Sam dźwięk nie pozwala postawić diagnozy. Może jednak pomóc lepiej opisać sytuację.
Kaszel mokry (z wydzieliną)
Kaszel brzmi wilgotno lub „furcząco”, często razem z katarem. Małe dzieci często połykają śluz, zamiast go wypluwać. Dlatego „mokre” brzmienie nie oznacza automatycznie, że coś znajduje się głęboko w płucach.
Suchy kaszel drażniący
Taki kaszel także może występować przy zwykłej infekcji. W nocy często się nasila, bo błony śluzowe są podrażnione, a dziecko leży płasko.
Kaszel szczekający
Suchy kaszel, który przypomina szczekanie foki lub psa, może pasować do pseudokrupu. Typowe są też chrypka i czasem świszczący lub „wciągający” dźwięk przy wdechu. Objawy często zaczynają się nagle wieczorem albo w nocy i dotyczą szczególnie dzieci mniej więcej między 6. miesiącem a 6. rokiem życia.
Na co zwracać większą uwagę niż na sam kaszel
Przy silnym kaszlu pomagają cztery pytania:
- Jak twoje dziecko oddycha między napadami kaszlu?
- Czy potrafi pić i połykać?
- Czy jest kontaktowe i daje się uspokoić?
- Czy wygląda tylko na przeziębione – czy ogólnie na wyraźnie chore?
Przy infekcji dziecko może być wyczerpane, płaczliwe i w nocy niespokojne. Ważne jest, czy między napadami kaszlu znów normalnie łapie oddech i czy choć trochę się uspokaja.
Kiedy kaszel powinien zostać skonsultowany z lekarzem
Pozwól, aby lekarz ocenił Twoje dziecko, jeśli dotyczy go którykolwiek z tych punktów:
Oddech wygląda niepokojąco
Zwróć szczególną uwagę na:
- bardzo szybki lub utrudniony oddech
- widoczne wciąganie skóry między żebrami, pod klatką piersiową lub na szyi
- silne poruszanie skrzydełkami nosa
- świszczące lub „ciągnące” odgłosy oddychania
- odgłosy oddychania także w spoczynku
Widoczne wciąganie skóry i wyraźna duszność to ważne sygnały ostrzegawcze. Przy ciężkiej duszności należy natychmiast zadzwonić pod numer alarmowy 112.
Twoje dziecko pije wyraźnie mniej
Jeśli dziecko z powodu kaszlu, bólu lub wyczerpania prawie nie pije, ma suche usta lub ma wyraźnie mniej mokrych pieluch, trzeba to wyjaśnić.
Twoje dziecko jest nietypowo osłabione
Nie chodzi tylko o zmęczenie po złej nocy. Niepokojące jest, gdy dziecko prawie nie reaguje, trudno je obudzić lub wygląda wyraźnie inaczej niż zwykle.
Przebieg nie pasuje do zwykłej infekcji
Ocena lekarska jest wskazana, gdy:
- kaszel staje się coraz silniejszy
- dochodzi wysoka lub długo utrzymująca się gorączka
- Twoje dziecko ma ból
- wielokrotnie wymiotuje
- kaszel zaczął się bardzo nagle bez wcześniejszego przeziębienia
- stan dziecka w krótkim czasie wyraźnie się pogarsza
Bardzo nagły początek kaszlu podczas jedzenia lub zabawy może na przykład wskazywać także na to, że dziecko się zakrztusiło lub coś wciągnęło do dróg oddechowych.
Szczekający kaszel: co możesz zrobić przy pseudokrupie
Szczekający kaszel często brzmi bardziej przerażająco, niż w rzeczywistości jest łagodny przebieg. Mimo to ważne jest, aby uważnie obserwować oddech.
Jeśli Twoje dziecko dobrze oddycha:
- Zachowaj możliwie spokój. Strach i płacz mogą nasilać duszność.
- Weź dziecko na ręce w pozycji pionowej.
- Mów spokojnie i spróbuj je uspokoić.
- Zwróć uwagę, czy świszczący dźwięk słychać tylko podczas płaczu, czy także w spoczynku.
Większość przypadków pseudokrupu ma łagodny przebieg i ustępuje w krótkim czasie. Przy wyraźnej duszności, widocznym wciąganiu skóry, sinawych wargach lub silnym wyczerpaniu dziecko potrzebuje natychmiastowej pomocy medycznej.
Często zaleca się chłodne powietrze. Jednak jego pewna skuteczność nie jest jednoznacznie potwierdzona naukowo.
Co możesz zrobić w domu przy zwykłym kaszlu przeziębieniowym
Jeśli między napadami kaszlu dziecko oddycha spokojnie i ogólnie wygląda stabilnie, zwykle pomagają proste działania.
Utrzymuj drożny nos
Zwłaszcza u niemowląt zatkany nos nasila nocny kaszel. Roztwór soli fizjologicznej może pomóc rozrzedzić gęstą wydzielinę z nosa.
Regularnie proponuj picie
Małe łyki często wystarczą. Płyny nawilżają błony śluzowe i pomagają, gdy Twoje dziecko przez kaszel chce pić mniej.
Daj spokój i bliskość
Napady kaszlu są straszne i męczą. Weź dziecko na ręce, mów spokojnie i pozwól mu odpocząć w pozycji, w której może swobodnie oddychać.
Nie tłum każdego kaszlu
Kaszel to odruch obronny i pomaga usuwać wydzielinę z dróg oddechowych. Dlatego małym dzieciom nie podawaj leków na kaszel samodzielnie — wcześniej skonsultuj to z lekarzem lub w aptece.
Te informacje pomogą w gabinecie pediatry
Jeśli konsultujesz się z gabinetem, dokładny opis jest bardziej pomocny niż „strasznie kaszle”.
Zapisz sobie w miarę możliwości:
- Od kiedy trwa kaszel?
- Czy brzmi sucho, mokro (z wydzieliną) czy szczekająco?
- Czy występuje tylko w nocy, czy także w dzień?
- Jak Twoje dziecko oddycha między napadami kaszlu?
- Czy jest gorączka, katar lub chrypka?
- Czy Twoje dziecko nadal pije normalnie?
- Czy kaszel się poprawia, pozostaje bez zmian czy się nasila?
Lepiej ocenić kaszel – krok po kroku
Dzięki tio App możesz na bieżąco zapisywać kaszel, oddech, gorączkę i inne objawy. Dzięki temu łatwiej zauważysz zmiany, zachowasz orientację nawet w niespokojne noce i w razie pytań w gabinecie pediatry będziesz mieć najważniejsze informacje od razu pod ręką.
