Pêşveçûna zarokê di meha 17. – 18. de

Bi qasî 17 heta 18 mehî, rojanehiya gelek malbatan bi awayek diyar diguhere. Zaroka te êdî naxwaze tenê temaşe bike – ew dixwaze beşdar bibe. Ew alîkarî dike di danîna maseyê de, hewl dide bi xwe bixwe, pêlavan li xwe dike an jî dixwaze kirînê hilgirê. Her wiha, her roj zêdetir îradeya xwe keşf dike û dest pê dike ku rêbaz û rêwîtên hêsan fam bike.

Gelek dêûbav di vê demê de zêdetir nîqaş dibînin, “na” ya diyar zêdetir dibihîzin û hewesa serbixwe bûnê. Ev beşek e ji pêşveçûna saxlem.

Niha tu dikarî çi bibînî

Dibe ku tu balê bide ku zaroka te:

  • dixwaze di karên rojane de alîkarî bike
  • rêwîtên nas di rojanehiyê de nas dike
  • lîstikên rolê dilîze, mînak: xwarin çêkirin, telefonkirin an jî bêbikan parastin
  • zêdetir “bi xwe dikim” dixwaze
  • dest pê dike ku rêbazên hêsan fam bike
  • zarokên din û mezinan bi baldarî temaşe dike û wan taklîd dike

Her çend gelek tişt wisa xuya dike ku ew bi xwe serbixwe ye, lê zaroka te hîn jî gelek hewceyê rêberî û arastebûnê ye.

Zaroka te niha çi pêşve dike

Di vê demê de, bi taybetî têgihiştin a jiyana bi kesên din re mezin dibe.

Zaroka te dest pê dike:

  • rêwîtên di malê an jî di zarokxaneyê (Kita) de nas bike
  • rêbazên hêsan bişopîne
  • rolên cuda fam bike
  • xwe wek kesek serbixwe bibîne
  • bixwaze berpirsiyariyê bo karên biçûk bistîne

Her weha, hewesa ku bi xwe biryar bide her roj zêdetir pêşve dike.

Zaroka te niha çi hewce dike

Bi taybetî alîkar in:

  • bernameyên rojane û rîtûelên sabît
  • karên biçûk di rojanehiya malbatê de
  • rêbazên zelal û hêsan têgihiştin
  • sabirî dema ku ew xwe bi xwe çareserî dike
  • pesindana destpêşxistina xwe
  • hevaltiya bi dilsozî dema bêaqiliyê (frust)

Zaroka te niha fêr dibe ku bibe beşek ji civakê. Destûra beşdar bûnê baweriya wî/ wê bi xwe zêde dike.

Tevger û motorîk

Gelek zarok niha bi awayek diyar ewletir û dilêşînter dibin.

Piran caran ew pêşve dikin:

  • meşîna serbest a ewle
  • guhertina alî û paşve meşîn
  • hilkişîn li ser amûrên lîstikê yên nizm an derbasbûna derbasî (pêl/derse)
  • dema ku dimeşe, hilgirtina lîstok an tiştên biçûk
  • hewlên yekem ên balansa li ser bordûrê an bilindiyên biçûk
  • hereketên destan her roj zêdetir mahîr dema lîstik û xwarinê de

Bi zêdebûna hewesa tevgerê, hewesa keşfkirinê jî zêde dibe. Ji ber vê yekê, hawîrdora ewle hîn jî bi taybetî girîng e.

Ziman û ragihandin

Di navbera meha 17 û 18. de, ziman li gelek zarokan pêşveçûneke mezin dike.

Gelek zarok:

  • di navbera qasî 10 heta 50 peyvan diaxivin
  • peyvên yekem bi hev re têkildar dikin
  • her roj zêdetir daxwaz û fermanan têgihîstin
  • kesên naskirî an tiştên nas nav dikin
  • ziman zêdetir bikar tînin da ku xwastinên xwe bibêjin

Hinê zarokan pir zêdetir diaxivin, hin jî pir kêmtir. Di vê temenê de her du jî hîn dikarin normal bin.

Lîstin û fêr bûn

Lîstik niha bi awayekî eşkere diguheze.

Gelek zarok:

  • bûkikan an jî heywanên pelûşî “lê digerin”
  • rewşên rojane nûve dikin
  • rêtûal û çalakiyên lîstikê yên biçûk çêdikin
  • bi baldarî li zarokên din dinêrin
  • dest bi rewşên lîstika hevbeş dikin

Lîstina role (rollenspiel) bi awayekî xweber ziman, xeyal û pêşketina civakî pêş dixe.

Xwarin, razan û jiyana rojane

Di jiyana malbatê de jî zaroka te niha zêdetir serbixwe dibe.

Asayî ye ku ew:

  • bixwaze bi qasî ku dikare bi xwe bixwe
  • bixwaze qeşqûl/çatalê xwe bi kar bîne
  • di xwarinê de hez û nehezên eşkere pêk bîne
  • bixwaze di karên rojane de alîkarî bike
  • hin caran rêzikên li ser dest xwe biceribîne an pirsîyar bike
  • bi guherînên wekî jiyana kita’yê (Kita-Alltag) demekê dîsa bibe zêdetir pêwîstî te

Hezê xwarinê ku diguheze, hezên nû yên xwarinê û xwestina ku bi xwe re bibe şertdar (mitbestimmen) di vê temenê de gelek caran tê dîtin.

Tu dikarî zaroka xwe wisa piştgirî bikî

Zaroka te niha di jiyana rojane de taybetî pir fêr dibe.

Alîkar in:

  • hiştina ku karên biçûk bigire ser xwe
  • pir bi hev re axaftin û tiştan ravekirin
  • lîstina role bi hev re rêberî kirin
  • destûr dan ku biryarên hêsan bigire
  • hest û rewşan bi peyvan gotin
  • sînorên zelal bi aramî û bi domdarî şopandin

Zaroka te ne pêdivî ye her tişt bi tenê bikare. Girîng e ku ew biceribîne û di wê demê de xwe ewle hîs bike.

Serbixwebûn her roj mezin dibe

Bi nêzîkî yek û nîv salan, zaroka te dixwaze dinyayê bi çalakî re çêbike. Ew şiyanên nû vedike, dest bi karên yekem dike û dixwaze gelek tiştan bi xwe bikê. Lê herwiha hîn jî piştgiriya te pêwîst e, da ku bi bêaqilî, hêvîqutîbûn û hestên pir bi hêz re serî derxe. Çarçoveyek bi hez û bawerbar ew ewlehiyê dide ku ji bo vê pêşketinê pêwîst e.

Mîlestone

Di navbera meha 17’an û 18’an a jiyanê de, gelek zarok ev gavên pêşketinê nîşan didin:

  • bi ewlehî dimeşe û li astengên nizm diçe jor
  • bi xwe rûnişte (çop dike) û dîsa radibe
  • di pirtûkên wêneyan de bi armancî rûpel digerîne
  • bi kaşoq an çatal zêdetir bi serbixwebûn dixwe
  • peyvên yekem an kombinasyonên kurt ên peyvan dibêje
  • bi bûkik an heywanên pelûşî lîstikên role yên hêsan dilîze
  • di karên biçûk ên rojane de alîkarî dike
  • eleqeya xwe nîşan dide ji bo rûtîn û rêzikên ku her dem dubare dibin

Ev temen ji bo rêberî ye. Zarok bi awayên cuda pêşdeçin û gelek mîlestone di leza xwe de digihîjin.