«Δεν νυστάζω καθόλου!» – παρόλο που το παιδί σου ήταν όλη μέρα σε κίνηση. Αντί να πάει στο κρεβάτι, ξαφνικά θέλει να παίξει λίγο ακόμα, να πιει κάτι, να ακούσει άλλη μία ιστορία ή βρίσκει συνεχώς νέους λόγους γιατί δεν μπορεί να κοιμηθεί ακόμη.

Πολλοί γονείς το ζουν ακριβώς αυτό ανάμεσα στα δεύτερα και τα πέμπτα γενέθλια. Η πιο σημαντική κατεύθυνση από την αρχή: Δυσκολίες στο να αποκοιμηθεί σε αυτή την ηλικία συνήθως δεν είναι σημάδι ότι «κάτι δεν πάει καλά» με τον ύπνο. Συχνά σχετίζονται με την ανάπτυξη του παιδιού σου – με την αυξανόμενη ανάγκη του για αυτονομία, με τη ζωηρή του φαντασία ή με τις πολλές νέες εντυπώσεις από την καθημερινότητα.

Γιατί ξαφνικά είναι τόσο δύσκολο να αποκοιμηθεί;

Στην νηπιακή και προσχολική ηλικία ο ύπνος αλλάζει αισθητά. Τα παιδιά κοιμούνται συνολικά λιγότερο από τα μωρά, αλλά ζουν τις μέρες τους πολύ πιο έντονα. Ταυτόχρονα αναπτύσσουν δική τους θέληση, ζωηρή φαντασία και την επιθυμία να αποφασίζουν όλο και περισσότερα μόνα τους.

Γι’ αυτό, στο να αποκοιμηθεί συχνά συνδυάζονται πολλοί παράγοντες:

  • το παιδί σου δεν έχει ηρεμήσει αρκετά
  • δεν θέλει να τελειώσει η μέρα
  • δοκιμάζει όρια και ρουτίνες
  • επεξεργάζεται πολλές νέες εντυπώσεις
  • χρειάζεται προσωρινά περισσότερη εγγύτητα ή ασφάλεια

Άρα, πίσω από το ότι αργεί να κοιμηθεί δεν κρύβεται πάντα έλλειψη νύστας.

Τι είναι συχνά ακόμη φυσιολογικό σε αυτή την ηλικία

Πολλές συμπεριφορές το βράδυ φαίνονται κουραστικές, αλλά ανήκουν στη φυσιολογική ανάπτυξη.

Για παράδειγμα, όταν το παιδί σου:

  • θέλει να ακούσει άλλη μία ιστορία
  • σηκώνεται ξανά λίγο μετά που πάει για ύπνο
  • θέλει άλλη μία φορά να πιει ή να πάει στην τουαλέτα
  • αναπτύσσει ξαφνικά φόβο για το σκοτάδι
  • δεν θέλει να αποκοιμηθεί χωρίς τη μαμά ή τον μπαμπά
  • κάποιες βραδιές χρειάζεται αισθητά περισσότερο χρόνο για να κοιμηθεί

Τέτοιες φάσεις μπορεί να κρατήσουν λίγες μέρες ή εβδομάδες και συχνά περνούν ξανά από μόνες τους.

Γιατί το παιδί μου σηκώνεται ξανά και ξανά από το κρεβάτι;

Πολλά παιδιά βγαίνουν από το δωμάτιό τους πολλές φορές μετά το «ώρα για ύπνο». Θέλουν να πουν κάτι ακόμη, χρειάζονται ένα λούτρινο ή απλώς αναζητούν άλλη μία φορά εγγύτητα.

Συνήθως δεν υπάρχει πίσω από αυτό πρόθεση να δυσκολέψουν την ώρα του ύπνου. Περισσότερο, σε αυτή την ηλικία συχνά είναι δύσκολο για τα παιδιά να κάνουν τη μετάβαση από τη συναρπαστική μέρα στην ηρεμία της νύχτας. Μια ήρεμη, σταθερή ρουτίνα βοηθά συνήθως περισσότερο από τις μακρές συζητήσεις.

Τι μπορεί να κάνει το να αποκοιμηθεί ακόμη πιο δύσκολο

Πέρα από τη φυσιολογική ανάπτυξη, διάφοροι παράγοντες μπορούν να ενισχύσουν τις δυσκολίες στον ύπνο.

Για παράδειγμα:

  • πολύ συναρπαστικές μέρες
  • ακανόνιστες ώρες ύπνου
  • ένας αργός ή μεγάλης διάρκειας μεσημεριανός ύπνος
  • οθόνες λίγο πριν τον ύπνο
  • αλλαγές όπως η έναρξη παιδικού σταθμού, μετακόμιση ή ένα νέο μέλος στην οικογένεια
  • ανησυχίες ή φόβοι

Συχνά συνδυάζονται ταυτόχρονα πολλοί από αυτούς τους παράγοντες.

Τι μπορεί να βοηθήσει το παιδί σου να αποκοιμηθεί

Δεν υπάρχουν «τέλειες» βραδινές ρουτίνες. Συχνά αρκούν απλά, επαναλαμβανόμενα βήματα.

Για παράδειγμα:

  • να πηγαίνει για ύπνο κάθε βράδυ περίπου την ίδια ώρα
  • να κλείνει η μέρα ήρεμα
  • να αποφεύγετε τις οθόνες περίπου μία ώρα πριν τον ύπνο
  • να καθιερώσετε ένα σταθερό τελετουργικό για τον ύπνο, π.χ. βούρτσισμα δοντιών, ιστορία και αγκαλιές
  • να παραμένετε ήρεμοι και σταθεροί, ακόμη κι όταν το παιδί σου δοκιμάζει τα όρια

Πολλά παιδιά ωφελούνται όταν η διαδικασία είναι παρόμοια κάθε βράδυ. Αυτό τους δίνει αίσθημα ασφάλειας και κάνει πιο εύκολη τη μετάβαση στη νύχτα.

Πρέπει το παιδί μου να αποκοιμάται μόνο του;

Όχι. Δεν υπάρχει ιατρικός λόγος που να χρειάζεται κάθε παιδί σε αυτή την ηλικία να αποκοιμάται μόνο του.

Κάποια παιδιά αποκοιμούνται χωρίς πρόβλημα μόνα τους, άλλα χρειάζονται ακόμη σωματική επαφή, μια ιστορία ή κάποιον να μείνει για λίγο δίπλα τους. Το σημαντικό είναι η κατάσταση στον ύπνο να λειτουργεί καλά για την οικογένειά σας σε βάθος χρόνου.

Πότε θα πρέπει να το παρακολουθήσεις πιο προσεκτικά;

Η δυσκολία στον ύπνο από μόνη της συνήθως δεν είναι λόγος ανησυχίας. Μια αξιολόγηση από παιδίατρο μπορεί να είναι χρήσιμη, αν υπάρχουν επιπλέον άλλα σημάδια.

Για παράδειγμα, αν το παιδί σου:

  • ροχαλίζει συχνά έντονα ή κάνει παύσεις στην αναπνοή
  • ξυπνάει συχνά τη νύχτα από πόνο
  • για μεγάλο διάστημα κοιμάται ελάχιστα και την ημέρα φαίνεται πολύ εξαντλημένο
  • έχει εμφανώς ανήσυχα πόδια ή έντονη κινητική ανησυχία
  • εμφανίζει έντονους φόβους ή ο ύπνος επιβαρύνει έντονα και σταθερά όλη την οικογένεια

Ακόμη κι αν έχεις την αίσθηση ότι πίσω από τα προβλήματα ύπνου υπάρχει κάτι περισσότερο από μια προσωρινή φάση, αξίζει μια συζήτηση με το παιδιατρείο σας.

Συνοπτικά

Μεταξύ του δεύτερου και του πέμπτου γενεθλίου, ο ύπνος και η διαδικασία του να αποκοιμάται το παιδί συχνά αλλάζουν. Περισσότερη ανεξαρτησία, φαντασία και πολλές νέες εμπειρίες της καθημερινότητας μπορούν να κάνουν τα παιδιά να δυσκολεύονται να ηρεμήσουν το βράδυ. Με υπομονή, σταθερές ρουτίνες και ρεαλιστικές προσδοκίες, πολλές από αυτές τις φάσεις συνήθως περνούν και γίνονται πάλι πιο εύκολες από μόνες τους.