Hôm qua con bạn còn ăn hai đĩa mì – hôm nay hầu như không đụng đến gì. Thay vì rau củ thì lại phản đối, món ăn yêu thích bỗng dưng bị từ chối và sau ba miếng thì nói: "Xong rồi!"
Nhiều phụ huynh cảm thấy lo lắng. Con tôi có ăn đủ không? Có thiếu chất dinh dưỡng không? Hay có điều gì khác?
Điều quan trọng nhất để giảm bớt lo lắng: Giữa sinh nhật đầu tiên và thứ tư, hành vi ăn uống của nhiều trẻ thay đổi rõ rệt. Trong giai đoạn gọi là giai đoạn tự lập, trẻ khám phá ý chí riêng của mình – và điều này thường thể hiện rõ trên bàn ăn. Ít thèm ăn, sở thích thay đổi và từ chối thực phẩm quen thuộc thường là một phần của sự phát triển bình thường.
Tại sao trẻ nhỏ đột nhiên ăn ít hơn?
Nhiều phụ huynh vô thức so sánh với năm đầu đời. Khi đó, trẻ dường như luôn đói và phát triển nhanh chóng.
Từ khoảng sinh nhật đầu tiên, điều này thay đổi. Sự phát triển chậm lại và nhu cầu năng lượng thường cũng giảm theo. Đồng thời, ăn uống đối với trẻ không chỉ là việc nạp thức ăn: Trẻ muốn tự quyết định, thử nghiệm và kiểm tra giới hạn.
Vì vậy, hoàn toàn bình thường khi một đứa trẻ:
- có những ngày ăn rất ít
- hôm nay thích món này, mai lại từ chối
- chỉ chấp nhận vài món yêu thích
- thích tự ăn
- nhanh chóng mất hứng thú trong bữa ăn
Sự thèm ăn thường dao động mạnh từ ngày này sang ngày khác hơn so với người lớn.
Không phải bữa ăn nào cũng cần cân đối
Nhiều phụ huynh lo lắng nhìn vào đĩa thức ăn. Tuy nhiên, điều quan trọng hơn đối với bác sĩ nhi khoa là nhìn vào cả tuần.
Một ngày ít rau củ hoặc một bữa ăn hầu như chỉ có mì thường không phải là vấn đề. Điều quan trọng là liệu con bạn có ăn đa dạng trong nhiều ngày hoặc tuần và phát triển bình thường hay không.
Một đứa trẻ khỏe mạnh thường tự điều chỉnh nhu cầu của mình một cách đáng kinh ngạc.
Những điều thường thấy trong giai đoạn tự lập
Xung quanh bàn ăn có thể xuất hiện nhiều hành vi trông có vẻ lạ:
- hôm nay con ăn rất ít, ngày mai lại ăn gấp đôi
- đột nhiên chỉ muốn vài món yêu thích
- thực phẩm không được chạm vào nhau
- món ăn quen thuộc bị từ chối không rõ lý do
- muốn tự làm mọi thứ
- sau vài miếng đã mất hứng thú
- thử món mới sau nhiều lần
Điều này không có nghĩa là con bạn ăn kém. Nhiều trẻ cần 10 đến 15 lần tiếp xúc với một loại thực phẩm mới trước khi chấp nhận nó.
Tại sao áp lực lại gây tác dụng ngược
Khi trẻ ăn ít, dễ dàng xảy ra cuộc chiến quyền lực.
"Thêm ba miếng nữa." "Vì mẹ." "Nếu không thì không có món tráng miệng."
Những câu nói này có vẻ dễ hiểu, nhưng thường khiến việc ăn uống trở nên áp lực hơn.
Một cách tiếp cận hữu ích hơn là phân chia vai trò đơn giản:
- Bạn quyết định món ăn và thời gian ăn.
- Con bạn quyết định có ăn hay không và ăn bao nhiêu.
Cách tiếp cận này giúp giảm áp lực và hỗ trợ trẻ nhận biết cảm giác đói và no của bản thân.
Khi nào sự chán ăn có thể là dấu hiệu của vấn đề khác
Không phải đứa trẻ nào cũng ăn ít hơn chỉ vì giai đoạn tự lập. Đôi khi có những nguyên nhân khác.
Trẻ thường có ít cảm giác thèm ăn tạm thời khi:
- Bị nhiễm trùng hoặc sốt
- Đang mọc răng
- Bị táo bón
- Có sự kích động lớn hoặc thay đổi trong cuộc sống hàng ngày
Thường thì hành vi ăn uống sẽ trở lại bình thường khi nguyên nhân đã qua.
Khi nào bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ
Hãy nói chuyện với bác sĩ nhi khoa nếu con bạn:
- Hầu như không ăn trong một thời gian dài
- Giảm cân rõ rệt hoặc không phát triển
- Cũng từ chối uống nước
- Thường xuyên đau khi ăn
- Thường xuyên bị nghẹn hoặc nôn
- Chỉ chấp nhận một số loại thực phẩm nhất định và có thể dẫn đến thiếu chất
- Trông mệt mỏi hoặc thay đổi rõ rệt
Điều quan trọng không phải là một tuần kém ăn, mà là quá trình và sự phát triển tổng thể.
Những điều thường giúp ích tại nhà
Cùng ăn
Trẻ học chủ yếu qua quan sát. Bữa ăn chung không bị phân tâm thường hiệu quả hơn bất kỳ sự thuyết phục nào.
Đưa ra phần ăn nhỏ
Một đĩa đầy có thể khiến nhiều trẻ nhỏ cảm thấy choáng ngợp. Phần ăn nhỏ có thể tạo động lực hơn và có thể lấy thêm bất cứ lúc nào.
Luôn giới thiệu món mới
Không ép buộc, nhưng cũng không từ bỏ. Nhiều trẻ chỉ chấp nhận thực phẩm sau nhiều lần gặp gỡ.
Không dùng đồ ngọt làm phần thưởng
Nếu rau là nhiệm vụ và sô-cô-la là phần thưởng, thường chỉ làm tăng mong muốn đồ ngọt.
Nhìn vào bức tranh tổng thể
Một ngày không nói lên nhiều điều. Hãy quan sát cách con bạn ăn trong vài ngày hoặc một tuần.
Những quan sát này giúp ích cho bác sĩ nhi khoa
Nếu bạn lo lắng về hành vi ăn uống, những thông tin này thường hữu ích:
- Con bạn ăn ít hơn từ khi nào?
- Trẻ ăn ít hơn nói chung hay từ chối một số loại thực phẩm nhất định?
- Trẻ có uống đủ nước không?
- Cân nặng hoặc sự phát triển có thay đổi không?
- Có bị nhiễm trùng, mọc răng hoặc thay đổi trong cuộc sống hàng ngày không?
- Trẻ có vẻ khỏe mạnh và năng động không?
