Khi em bé hoặc trẻ nhỏ đột ngột ho nhiều vào ban đêm, điều này dễ khiến bố mẹ hoảng sợ. Đặc biệt khi nằm, cơn ho thường nghe to hơn, nặng nhọc hơn và đáng lo hơn so với ban ngày. Nhiều bố mẹ tự hỏi: Đây vẫn chỉ là cảm lạnh bình thường – hay con mình đang khó thở?
Để đánh giá, điều quan trọng nhất là: Không phải độ to của tiếng ho quyết định, mà là cách con bạn thở. Nếu giữa các cơn ho, bé thở yên ổn, vẫn phản ứng với bạn và vẫn uống được, thì thường chỉ là một nhiễm trùng đường hô hấp thông thường. Ngược lại, nếu việc thở trở nên rõ ràng là khó nhọc, có tiếng rít hoặc kéo hõm, bạn không nên chờ đợi.
Vì sao ho ban đêm thường nặng hơn
Khi bị cảm, lúc nằm sẽ có nhiều dịch tiết tụ lại ở vùng mũi–họng. Dịch chảy ngược ra sau và kích thích phản xạ ho. Đồng thời, em bé và trẻ nhỏ vẫn chưa giỏi khạc/ho tống đờm hoặc tự làm thông mũi.
Vì vậy có thể ban ngày trẻ chỉ ho nhẹ, nhưng ban đêm lại xuất hiện các cơn ho mạnh hơn rõ rệt.
Những dấu hiệu đi kèm thường gặp của một nhiễm trùng thông thường là:
- sổ mũi hoặc nghẹt mũi
- ho có đờm hoặc ban đầu ho khan
- ngủ không yên
- ít khát và ít ăn hơn
- mệt mỏi hoặc muốn được ôm ấp gần gũi hơn
- khó chịu và quấy khóc nhiều hơn
Tiếng ho nghe như thế nào?
Chỉ dựa vào âm thanh thì không thể chẩn đoán. Nhưng nó có thể giúp bạn mô tả tình huống rõ hơn.
Ho có đờm
Cơn ho nghe ướt hoặc “khò khè/ục ặc”, thường kèm sổ mũi. Trẻ nhỏ hay nuốt đờm xuống thay vì khạc ra. Vì vậy, tiếng ho có vẻ nhiều đờm không tự động có nghĩa là vấn đề nằm sâu trong phổi.
Ho khan kích ứng
Ho khan cũng có thể gặp trong một nhiễm trùng thông thường. Ban đêm thường nặng hơn vì niêm mạc bị kích ứng và trẻ nằm phẳng.
Ho ông ổng
Một kiểu ho khan nghe như tiếng “ông ổng” giống hải cẩu hoặc chó sủa có thể phù hợp với giả croup (Pseudokrupp). Điển hình là kèm khàn tiếng và đôi khi có tiếng rít hoặc tiếng kéo khi hít vào. Triệu chứng thường bắt đầu đột ngột vào buổi tối hoặc ban đêm và hay gặp ở trẻ khoảng từ 6 tháng đến 6 tuổi.
Điều bạn nên chú ý hơn là bản thân tiếng ho
Khi ho nhiều, 4 câu hỏi sau sẽ giúp ích:
- Giữa các cơn ho, con bạn thở như thế nào?
- Bé có uống được và nuốt được không?
- Bé có đáp lại và có thể được dỗ bình tĩnh không?
- Bé chỉ giống bị cảm – hay nhìn chung trông bệnh rõ rệt?
Khi bị nhiễm trùng, trẻ có thể mệt, hay khóc và ban đêm ngủ không yên. Điều quan trọng là giữa các đợt ho, trẻ có thở lại bình thường được không và có thể nghỉ ngơi được một chút không.
Khi nào cần đưa trẻ đi khám để kiểm tra ho
Hãy để bác sĩ đánh giá cho con bạn nếu có một trong các điểm sau:
Hơi thở có vẻ bất thường
Đặc biệt chú ý:
- thở rất nhanh hoặc thở gắng sức
- da bị lõm rõ giữa các xương sườn, dưới lồng ngực hoặc ở cổ
- cánh mũi phập phồng mạnh
- có tiếng thở rít hoặc khò khè
- có tiếng thở bất thường ngay cả khi đang nghỉ
Các dấu hiệu lõm ngực thấy rõ và khó thở rõ rệt là dấu hiệu cảnh báo quan trọng. Nếu khó thở nặng, cần gọi cấp cứu 112 ngay lập tức.
Con bạn uống ít hơn rõ rệt
Nếu trẻ hầu như không uống được do ho, đau hoặc kiệt sức, miệng có vẻ khô hoặc số lượng tã ướt giảm rõ rệt, thì cần được kiểm tra.
Con bạn trông mệt lả khác thường
Không chỉ là mệt sau một đêm ngủ kém. Đáng chú ý là khi con bạn hầu như không phản ứng, khó đánh thức hoặc trông khác hẳn so với bình thường.
Diễn tiến không giống một nhiễm siêu vi đơn giản
Nên để bác sĩ đánh giá nếu:
- ho ngày càng nặng hơn
- kèm sốt cao hoặc sốt kéo dài
- con bạn bị đau
- trẻ nôn nhiều lần
- ho bắt đầu rất đột ngột mà trước đó không bị cảm lạnh
- tình trạng xấu đi rõ rệt trong thời gian ngắn
Ví dụ, ho khởi phát rất đột ngột khi đang ăn hoặc chơi cũng có thể gợi ý rằng con bạn bị sặc hoặc hít phải dị vật.
Ho như tiếng chó sủa: Bạn có thể làm gì khi bị Pseudokrupp
Ho như tiếng chó sủa thường nghe đáng sợ hơn so với mức độ nhẹ thực tế. Dù vậy, vẫn rất quan trọng là theo dõi nhịp thở kỹ.
Nếu con bạn vẫn thở được tốt:
- Cố gắng giữ bình tĩnh. Lo lắng và khóc có thể làm khó thở nặng hơn.
- Bế con ở tư thế thẳng.
- Nói nhẹ nhàng và cố gắng trấn an con.
- Chú ý xem tiếng rít chỉ nghe khi khóc hay cả khi đang nghỉ cũng nghe thấy.
Đa số các trường hợp Pseudokrupp là nhẹ và sẽ giảm trong thời gian ngắn. Nếu khó thở rõ, có lõm ngực thấy rõ, môi tím tái hoặc kiệt sức nhiều, con bạn cần được hỗ trợ y tế ngay lập tức.
Không khí mát thường được khuyến nghị. Tuy nhiên, lợi ích chắc chắn về mặt khoa học vẫn chưa được chứng minh rõ ràng.
Bạn có thể làm gì tại nhà khi ho do cảm lạnh thông thường
Nếu giữa các cơn ho, con bạn thở đều và nhìn chung ổn định, thì các biện pháp đơn giản thường đã giúp được.
Giữ mũi thông thoáng
Đặc biệt ở trẻ sơ sinh, nghẹt mũi làm ho về đêm nặng hơn. Nước muối sinh lý có thể giúp làm loãng dịch mũi đặc.
Thường xuyên mời bé uống nước
Những ngụm nhỏ thường đã đủ. Chất lỏng giúp làm ẩm niêm mạc và hỗ trợ khi con bạn vì ho mà muốn uống ít hơn.
Cho con nghỉ ngơi và ở bên cạnh
Những cơn ho dữ dội có thể làm con sợ và rất mệt. Hãy bế con lên, nói chuyện nhẹ nhàng và để con nghỉ ở tư thế giúp con thở dễ hơn.
Không cố gắng chặn mọi cơn ho
Ho là phản xạ bảo vệ và giúp tống dịch nhầy ra khỏi đường thở. Vì vậy, bạn không nên tự ý cho trẻ nhỏ dùng thuốc ho, mà nên hỏi ý kiến bác sĩ hoặc trao đổi trước ở nhà thuốc.
Những thông tin này giúp ích cho phòng khám nhi
Khi bạn liên hệ để hỏi, mô tả cụ thể sẽ hữu ích hơn là “Bé ho rất nặng”.
Bạn nên ghi lại, càng đầy đủ càng tốt:
- Ho bắt đầu từ khi nào?
- Tiếng ho khô, có đờm hay ho như tiếng sủa?
- Ho chỉ ban đêm hay cả ban ngày?
- Giữa các cơn ho, con bạn thở như thế nào?
- Có sốt, sổ mũi hay khàn tiếng không?
- Con bạn vẫn uống bình thường chứ?
- Ho có đỡ hơn, không thay đổi hay nặng hơn?
Nhận biết ho tốt hơn – từng bước một
Với tio App, bạn có thể ghi lại diễn tiến của ho, nhịp thở, sốt và các triệu chứng khác. Nhờ vậy bạn dễ nhận ra thay đổi hơn, vẫn nắm được tình hình trong những đêm bận rộn, và khi phòng khám nhi hỏi thêm, bạn có ngay các thông tin quan trọng trong tầm tay.
