Khi trẻ bị sốt, nhiều bậc cha mẹ thường tự hỏi: Nên tiếp tục theo dõi hay đưa trẻ đi khám bác sĩ ngay? Đặc biệt là vào ban đêm, khi nhiệt kế đột ngột chỉ 39 °C, sốt có thể nhanh chóng trở nên đáng lo ngại.
Trước tiên, hãy yên tâm: Sốt không phải là điều xấu. Đó là dấu hiệu cho thấy cơ thể đang hoạt động. Hệ miễn dịch đang tăng cường để đối phó với nhiễm trùng. Vấn đề không phải là sốt tự nó – mà là câu hỏi, liệu con bạn có thể vượt qua nhiễm trùng tốt hay có điều gì đó chỉ ra tình huống nghiêm trọng hơn.
Cách đánh giá đúng sốt ở trẻ em
Ba điều quan trọng:
- tuổi của con bạn
- tình trạng tổng thể của con bạn
- diễn biến của cơn sốt
Chỉ nhiệt độ thôi thường không đủ để đánh giá tình hình. Một đứa trẻ với 39,8 °C có thể vẫn tỉnh táo, uống nước và chơi đùa. Trong khi một đứa khác có thể trông rất ốm yếu chỉ với 38,5 °C. Vì vậy, con số chỉ có ý nghĩa khi kết hợp với các yếu tố khác.
Điều quan trọng cần biết:
- Với trẻ dưới 3 tháng, sốt từ 38,0 °C trở lên – cần được bác sĩ kiểm tra.
- Từ 3 tháng tuổi, thường được coi là sốt từ 38,5 °C.
- Sốt cao ở trẻ lớn hơn không tự động nguy hiểm. Quan trọng hơn là con bạn trông như thế nào và liệu sốt có giảm hay kéo dài nhiều ngày.
Đo nhiệt độ trực tràng là cách đáng tin cậy nhất cho trẻ nhỏ. Đo nhiệt độ tai cũng có thể hiệu quả nếu thực hiện đúng cách. Đo trán hoặc nách thường không chính xác.
Không chỉ dựa vào con số
39,5 °C có thể nghe như báo động. Nhưng với trẻ trên 3 tháng, độ cao của sốt thường không phải là điểm quyết định. Quan trọng hơn là các câu hỏi sau:
- Con bạn có còn uống nước không?
- Có thể giao tiếp không?
- Có tỉnh táo hơn giữa các cơn sốt không?
- Hô hấp bình thường không?
- Sốt có nằm trong khuôn khổ của một nhiễm trùng điển hình không – hay kéo dài bất thường?
Trẻ có thể bị ốm khi sốt. Trẻ có thể mệt mỏi, bám víu hơn, ít chịu đựng hơn, ăn ít hơn và ngủ nhiều hơn. Điều quan trọng là, liệu trẻ có những giai đoạn ổn định giữa các cơn sốt – hay bạn nhận thấy tình trạng xấu đi.
Những điều thường thấy khi trẻ bị sốt
Nhiều trẻ trông rất khác khi bị sốt, nhưng điều đó không nhất thiết phải đáng lo ngại. Thường thấy là:
- con bạn mệt mỏi, khóc nhiều hoặc bám víu hơn
- ăn ít hơn
- muốn ngủ nhiều hơn
- nhanh mệt khi chơi
- nhiệt độ tăng cao hơn vào buổi tối so với ban ngày
- trông tỉnh táo hơn giữa các cơn sốt
Tất cả những điều này có thể là một phần của nhiễm trùng thông thường.
Khi nào cần đưa trẻ đi khám bác sĩ vì sốt
Sốt cần được bác sĩ kiểm tra nếu một trong những điều sau đây xảy ra:
1. Con bạn còn rất nhỏ
Trẻ sơ sinh dưới 3 tháng tuổi khi sốt từ 38,0 °C trở lên cần được bác sĩ khám ngay.
2. Con bạn uống kém hoặc không uống
Sốt làm trẻ mất nước nhanh hơn. Nếu con bạn không muốn uống, miệng khô, ít đi tiểu hoặc tã khô, đó là dấu hiệu cảnh báo.
3. Con bạn trông mệt mỏi bất thường
Không chỉ là mệt mỏi, mà là con bạn khó tỉnh táo, khó đánh thức, thờ ơ hoặc thay đổi rõ rệt.
4. Khó thở
Nếu con bạn thở nhanh, khó khăn hoặc nông bất thường, cánh mũi phập phồng hoặc bạn nhận thấy: Hơi thở không bình thường, cần được bác sĩ kiểm tra.
5. Sốt kéo dài hoặc diễn biến không bình thường
Đối với nhiễm trùng, sốt có thể cao trong 1–2 ngày. Nhưng nếu kéo dài nhiều ngày, liên tục tăng cao hoặc con bạn không hồi phục, cần được bác sĩ đánh giá.
6. Xuất hiện thêm triệu chứng bất thường
Ví dụ:
- Đau dữ dội
- Phát ban bất thường
- Nôn mửa liên tục
- Co giật
- Tình trạng xấu đi rõ rệt trong thời gian ngắn
Tóm lại: Không chỉ số đo quyết định, mà là sự kết hợp của tuổi, hành vi uống, hô hấp, tình trạng chung và diễn biến.
Còn 39 hoặc 40 độ thì sao?
Đúng, 39 hoặc 40 °C cũng có thể xảy ra ở trẻ em trong một nhiễm trùng bình thường. Số đo cao không tự động nguy hiểm. Nếu con bạn trên 3 tháng tuổi, vẫn uống, phản ứng với bạn và không có dấu hiệu cảnh báo, tình hình thường ít nghiêm trọng hơn so với chỉ số nhiệt kế.
Điều quan trọng không chỉ là sốt cao bao nhiêu, mà là con bạn phát triển như thế nào trong nhiều giờ và ngày:
- Có giai đoạn nào con tỉnh táo hơn không?
- Con vẫn uống chứ?
- Có triệu chứng mới không?
- Ngày thứ 4 có giống ngày đầu tiên không?
Chính diễn biến này thường có ý nghĩa hơn một lần đo duy nhất.
Co giật do sốt: cần biết
Co giật do sốt không chỉ liên quan đến "sốt quá cao", mà là tốc độ tăng nhiệt độ. Thường xảy ra ở trẻ nhỏ và cần được bác sĩ kiểm tra.
Mọc răng có gây sốt không?
Nhiều cha mẹ thắc mắc khi con có má nóng, đêm không yên và chảy nước dãi liệu sốt có phải do mọc răng không. Thực tế, mọc răng có thể làm trẻ không yên và đôi khi đi kèm với nhiệt độ hơi cao.
Sốt thực sự không nên chỉ đơn giản là do mọc răng. Nếu con bạn có nhiệt độ 38,5 °C hoặc cao hơn, thường là do nhiễm trùng hơn là mọc răng.
Những việc bạn có thể làm tại nhà khi con bị sốt
Khi con bạn bị sốt nhưng nhìn chung vẫn ổn định, bạn thường không cần làm nhiều – mà chủ yếu là nghỉ ngơi, uống đủ nước và theo dõi diễn biến.
1. Uống quan trọng hơn ăn
Nhiều trẻ khi bị sốt ăn rất ít. Điều này thường không sao. Quan trọng hơn là chúng uống nước đều đặn.
2. Không mặc quá ấm cho con
Trẻ bị sốt không cần phải "ra mồ hôi". Quần áo nhẹ và môi trường thoải mái thường là đủ.
3. Cho phép nghỉ ngơi, nhưng không bắt buộc nằm liệt giường
Con bạn có thể ngủ, ôm ấp hoặc chỉ nằm trên ghế sofa. Không cần phải nằm trên giường nếu muốn đứng dậy một chút – nhưng nên được nghỉ ngơi.
4. Quan sát con, không chỉ nhiệt kế
Nếu bạn đo nhiệt độ mỗi 20 phút, bạn thường chỉ nhận được một điều: căng thẳng. Hữu ích hơn là chú ý đến những điểm sau:
- Con có uống nước không?
- Con có phản ứng với bạn không?
- Con có tỉnh táo hơn giữa các cơn sốt không?
- Tình hình thay đổi nhanh như thế nào?
Những thông tin này giúp bạn – và sau đó là phòng khám nhi khoa
Nếu bạn cần sự trợ giúp y tế vì sốt, việc nhớ hoặc ghi lại diễn biến là rất quý giá. Ví dụ:
- Sốt bắt đầu khi nào?
- Nhiệt độ khoảng bao nhiêu?
- Đo nhiệt độ như thế nào?
- Con uống nước ra sao?
- Con trông như thế nào giữa các cơn sốt?
- Có triệu chứng nào khác không?
- Có dùng thuốc không – và nếu có, khi nào?
Những thông tin như vậy thường hữu ích hơn nhiều so với chỉ nói: “Tối qua nó sốt 39,4.”
