Nhiều phụ huynh tự hỏi: "Con mình đã nói đủ chưa?" Trong khi một số trẻ có thể nói những từ đầu tiên khi được một tuổi, thì những trẻ khác lại nói muộn hơn. Điều này dễ dẫn đến so sánh với những đứa trẻ khác và gây ra sự lo lắng.

Điều quan trọng nhất cần nhớ: Trẻ em học ngôn ngữ theo tốc độ riêng của chúng. Điều quan trọng không phải là con bạn nói được bao nhiêu từ vào một thời điểm nhất định, mà là sự phát triển từng bước trong giao tiếp của trẻ - từ việc hiểu, chỉ, lắng nghe và sau đó là nói.

Sự phát triển ngôn ngữ ở tuổi mầm non

Các mốc thời gian sau đây chỉ mang tính chất tham khảo. Mỗi đứa trẻ phát triển theo cách riêng và sự khác biệt nhỏ về thời gian là hoàn toàn bình thường.

Khoảng 12 tháng tuổi

Nhiều trẻ:

  • nói những từ đầu tiên như "mẹ" hoặc "bố" một cách có ý thức
  • phản ứng khi được gọi tên
  • hiểu những yêu cầu đơn giản
  • chỉ vào những thứ chúng quan tâm
  • sử dụng cử chỉ như vẫy tay hoặc vỗ tay

Khoảng 18 tháng tuổi

Trong giai đoạn này, ngôn ngữ thường phát triển rất nhanh.

Nhiều trẻ:

  • nói được nhiều từ rõ ràng
  • thường xuyên học thêm từ mới
  • hiểu các câu hỏi đơn giản và chỉ dẫn ngắn
  • thể hiện rõ ràng hơn những gì chúng muốn

Khoảng 2 tuổi

Ngôn ngữ bắt đầu diễn đạt những suy nghĩ hoàn chỉnh.

Nhiều trẻ:

  • kết hợp hai từ với nhau
  • tạo thành những câu ngắn đầu tiên
  • diễn đạt mong muốn và nhu cầu bằng lời nói
  • hiểu nhiều hơn so với những gì chúng có thể nói

Từ 3 đến 4 tuổi

Ngôn ngữ thường trở nên lưu loát hơn.

Nhiều trẻ:

  • nói trong những câu dài hơn
  • kể những câu chuyện nhỏ
  • đặt nhiều câu hỏi
  • tham gia vào các cuộc trò chuyện đơn giản
  • giao tiếp ngày càng nhiều với các trẻ khác

Không phải bước phát triển nào cũng xảy ra đúng vào ngày sinh nhật. Sự khác biệt vài tháng là thường thấy.

Hiểu cũng quan trọng như nói

Nhiều phụ huynh chú ý đến số lượng từ mà con mình đã nói. Tuy nhiên, khả năng hiểu ngôn ngữ cũng quan trọng không kém.

Một đứa trẻ nói ít nhưng:

  • phản ứng khi được gọi tên,
  • tìm kiếm giao tiếp bằng mắt,
  • chỉ ra những gì mình muốn,
  • hiểu các yêu cầu đơn giản,
  • và sử dụng cử chỉ để giao tiếp,

thường phát triển khác biệt so với một đứa trẻ gặp khó khăn trong việc hiểu ngôn ngữ.

Vì vậy, các bác sĩ nhi khoa luôn xem xét toàn bộ khả năng giao tiếp của trẻ - không chỉ là vốn từ vựng.

Lớn lên trong môi trường đa ngôn ngữ không phải là bất lợi

Nhiều gia đình nói nhiều ngôn ngữ tại nhà và tự hỏi liệu điều này có làm trẻ bối rối không.

Theo kiến thức hiện tại, điều này không đúng. Trẻ em có thể học nhiều ngôn ngữ cùng lúc. Đôi khi, chúng có thể trộn lẫn từ ngữ từ các ngôn ngữ khác nhau hoặc có những bước phát triển hơi khác biệt.

Điều quan trọng nhất là mỗi ngôn ngữ được sử dụng thường xuyên và tự nhiên trong cuộc sống hàng ngày.

Cách hỗ trợ phát triển ngôn ngữ

Trẻ em không học ngôn ngữ qua các chương trình luyện tập, mà qua cuộc sống hàng ngày cùng nhau.

Những điều đặc biệt hữu ích là:

  • nói chuyện nhiều với nhau
  • cùng xem sách tranh
  • gọi tên những thứ mà các bạn đang trải nghiệm
  • đặt câu hỏi và cho con bạn thời gian để trả lời
  • cùng hát, nói vần và kể chuyện
  • lắng nghe chăm chú và thể hiện sự quan tâm thực sự

Ít hữu ích hơn là liên tục sửa lỗi cho con bạn hoặc bắt con lặp lại từ. Ngôn ngữ phát triển chủ yếu qua những trải nghiệm và cuộc trò chuyện chung.

Khi nào bạn nên chú ý hơn

Không phải đứa trẻ nào nói muộn cũng cần điều trị. Tuy nhiên, có những tình huống cần được bác sĩ nhi khoa kiểm tra.

Hãy nói chuyện với phòng khám nhi khoa của bạn nếu con bạn:

  • khoảng 18 tháng tuổi mà chưa sử dụng được từ ngữ dễ hiểu,
  • khoảng 2 tuổi mà chưa tạo được cụm từ,
  • mất đi những từ đã học,
  • ít phản ứng với ngôn ngữ hoặc không hiểu các yêu cầu đơn giản,
  • hiếm khi tìm kiếm giao tiếp bằng mắt hoặc sử dụng cử chỉ,
  • hoặc bạn cảm thấy rằng khả năng giao tiếp của con không phát triển nhiều.

Càng phát hiện sớm những bất thường có thể có, trẻ càng được hỗ trợ tốt hơn.

Nguyên nhân có thể gây chậm phát triển ngôn ngữ

Không phải đứa trẻ nào nói muộn cũng do rối loạn phát triển.

Nguyên nhân có thể bao gồm:

  • sự phát triển cá nhân
  • viêm tai giữa thường xuyên hoặc nghe kém
  • sinh non
  • đặc điểm thần kinh hoặc phát triển

Do đó, việc kiểm tra thính lực thường là một phần của quá trình kiểm tra y tế nhi khoa.