Nagły krzyk w środku nocy to jedno z tych doświadczeń, których wielu rodziców nie zapomina. Twoje dziecko siada wyprostowane w łóżku, płacze, wygląda na spanikowane albo nawet cię odpycha. Niektórych dzieci prawie nie da się uspokoić i sprawiają wrażenie, jakby w ogóle nie zauważały rodziców.

Najważniejsze uspokojenie na początek: Za takimi nocami często stoi albo koszmar senny, albo lęk nocny (Pavor nocturnus). Oba mogą być niepokojące, ale zazwyczaj są niegroźne. Kluczowe jest to, by umieć odróżnić te dwie sytuacje.

Koszmar senny czy lęk nocny – jak rozpoznać różnicę?

Choć obie sytuacje mogą wyglądać podobnie, wyraźnie się różnią.

Koszmar senny

Koszmary senne pojawiają się zwykle w drugiej połowie nocy.

Typowe jest to, że:

  • dziecko całkowicie się budzi
  • często pamięta sen
  • szuka pocieszenia i bliskości
  • zwykle daje się uspokoić
  • może bać się ponownego zaśnięcia

Dzieci czasem opowiadają o potworach, zwierzętach lub innych przerażających snach.

Lęk nocny

Lęk nocny pojawia się zwykle w pierwszych dwóch do trzech godzinach po zaśnięciu.

Typowe jest to, że:

  • dziecko nagle głośno krzyczy
  • wygląda na spanikowane lub przestraszone
  • oczy mogą być otwarte, ale dziecko nie sprawia wrażenia naprawdę obudzonego
  • często cię nie rozpoznaje
  • próby uspokojenia zwykle niewiele pomagają
  • po kilku minutach dziecko znów zasypia
  • następnego ranka zazwyczaj niczego nie pamięta

Dla rodziców lęk nocny często wygląda bardziej dramatycznie niż dla samego dziecka.

Dlaczego dochodzi do lęku nocnego?

Dokładna przyczyna nie jest do końca wyjaśniona. Przyjmuje się, że mózg na krótko „utknie” między snem głębokim a czuwaniem.

Lęk nocny występuje szczególnie często w wieku przedszkolnym i we wczesnych latach szkolnych i u większości dzieci z czasem ustępuje.

Czynniki sprzyjające to m.in.:

  • niedobór snu
  • bardzo ekscytujące dni
  • gorączka lub infekcje
  • nietypowe pory snu
  • stres lub duże zmiany w codziennym życiu

Lęk nocny nie oznacza, że twoje dziecko ma obciążenie psychiczne ani że ma złe sny.

Co w tym wieku jest jeszcze często normalne?

Zarówno koszmary senne, jak i pojedyncze epizody lęku nocnego należą u wielu dzieci do prawidłowego rozwoju.

Także jeśli twoje dziecko:

  • od czasu do czasu budzi się z krzykiem,
  • po koszmarze szuka bliskości,

a w ciągu dnia jest zupełnie bez objawów i zachowuje się normalnie, zazwyczaj nie ma powodu do niepokoju.

Wiele dzieci przechodzi takie fazy tylko przejściowo.

Jak możesz pomóc dziecku?

Przy koszmarze sennym

Gdy dziecko jest całkowicie obudzone, zwykle pomaga:

  • spokojnie przy nim zostać

  • pocieszyć i zaoferować bliskość

  • potraktować sen poważnie

  • wspólnie zadbać o bezpieczeństwo

  • wróć do spania dopiero wtedy, gdy twoje dziecko się uspokoi

Przy lęku nocnym

Tu często mniej znaczy więcej.

Pomocne jest:

  • zachować spokój
  • nie próbować na siłę obudzić dziecka
  • dopilnować, aby się nie zraniło
  • poczekać, aż epizod sam się zakończy

Większość epizodów lęku nocnego trwa tylko kilka minut.

Kiedy powinniście skontaktować się z poradnią pediatryczną?

Konsultacja u pediatry jest wskazana, gdy:

  • epizody występują bardzo często,
  • trwają nietypowo długo,
  • dziecko w ich trakcie się zrani,
  • zdarzenia po raz pierwszy zaczynają się poza typowym wiekiem,
  • w ciągu dnia dochodzą wyraźne nieprawidłowości,
  • albo nie masz pewności, czy to na pewno lęk nocny, czy stoi za tym coś innego.

Także silne chrapanie, przerwy w oddychaniu lub inne problemy ze snem warto omówić z lekarzem niezależnie od tego.

Monitoruj sen swojego dziecka

Dzięki tio App możesz łatwo dokumentować sen, nocne niepokojące objawy i możliwe czynniki wywołujące. Dzięki temu łatwiej zauważysz powtarzające się schematy i podczas rozmowy w poradni pediatrycznej będziesz mieć wszystkie ważne informacje od razu pod ręką.