Con bạn hiếm khi đi tiêu, phải rặn lâu hoặc khóc khi đi tiêu? Có thể bé giữ phân lại rõ rệt hoặc đột nhiên có một ít phân trong đồ lót. Những triệu chứng này thường do táo bón ở trẻ em.
Không chỉ tần suất đi tiêu mới quan trọng. Phân cứng, đau khi đi tiêu, giữ phân lại nhiều hoặc lượng phân rất lớn cũng có thể là dấu hiệu của táo bón. Thường thì không có bệnh lý cơ thể nào gây ra. Thay vào đó, một vòng luẩn quẩn của đau đớn, sợ hãi và giữ phân lại có thể hình thành.
Dấu hiệu nhận biết táo bón ở trẻ
Tần suất đi tiêu khác nhau ở mỗi trẻ. Vì vậy, nếu con bạn không đi tiêu trong một ngày, không có nghĩa là bé bị táo bón.
Những dấu hiệu điển hình bao gồm:
- Đi tiêu ít, phân cứng hoặc rất lớn
- Đau, khóc hoặc rặn mạnh
- Có vết nứt nhỏ hoặc một ít máu đỏ tươi ở hậu môn
- Đau bụng hoặc bụng chướng
- Ăn ít hơn
- Giữ phân lại rõ rệt, như kẹp chặt chân
- Trốn tránh hoặc đứng cứng khi có nhu cầu đi tiêu
- Có vết phân nhỏ trong đồ lót dù ít đi tiêu
Thậm chí việc "đi tiêu không tự chủ" thường xuyên cũng có thể do táo bón: Phân lỏng hơn chảy qua chỗ phân cứng. Điều này thường xảy ra không chủ ý và không nên coi là cố ý hay thiếu vệ sinh.
Nguyên nhân thường gặp của táo bón
Ở hầu hết trẻ em, táo bón là do chức năng. Điều này có nghĩa là không có bệnh lý cơ thể rõ ràng, mà nhiều yếu tố kết hợp với nhau.
Một vòng luẩn quẩn điển hình bắt đầu với một lần đi tiêu cứng hoặc đau. Trẻ cố gắng giữ phân lại lần sau. Càng giữ lâu trong ruột, phân càng mất nước và càng cứng hơn. Lần đi tiêu tiếp theo lại đau – và nỗi sợ hãi tăng lên.
Những nguyên nhân có thể bao gồm:
- Đi tiêu đau trong quá khứ
- Quá trình tập đi vệ sinh
- Nhà vệ sinh lạ hoặc không thoải mái
- Bắt đầu đi nhà trẻ, du lịch hoặc thay đổi trong cuộc sống hàng ngày
- Thay đổi chế độ ăn tạm thời
- Ít cơ hội để đi tiêu thoải mái
- Một số loại thuốc
Táo bón hiếm khi là vấn đề của sự không vâng lời. Nhiều trẻ giữ phân lại vì muốn tránh đau hoặc mất kiểm soát.
Những điều có thể giúp con bạn trong cuộc sống hàng ngày
Với những triệu chứng nhẹ, mới xuất hiện, một số thay đổi có thể hỗ trợ đường ruột.
Cung cấp thời gian đi vệ sinh đều đặn
Hãy cho con bạn cơ hội đi vệ sinh hoặc dùng bô sau bữa ăn. Thời điểm này, hoạt động của ruột thường rất tích cực.
Điều quan trọng là:
- không ép buộc
- chỉ vài phút thư giãn
- ngồi an toàn
- đủ thời gian và sự riêng tư
Một chiếc ghế kê chân sẽ hữu ích nếu con bạn không thể chạm chân xuống sàn khi ngồi trên bồn cầu. Vị trí ổn định giúp dễ dàng thư giãn và rặn.
Không trì hoãn khi có nhu cầu đi vệ sinh
Khuyến khích con bạn đi vệ sinh ngay khi cảm thấy cần. Tránh gây áp lực hoặc nhắc nhở liên tục. Một thói quen yên tĩnh, có thể dự đoán trước sẽ hữu ích hơn.
Ăn uống cân bằng và uống nước đều đặn
Trái cây, rau, các loại đậu và ngũ cốc nguyên hạt cung cấp chất xơ. Chất xơ có thể giúp làm mềm và tăng khối lượng phân. Tăng dần thực phẩm giàu chất xơ vì thay đổi nhanh có thể gây đầy hơi.
Cho con bạn uống nước hoặc đồ uống không đường thường xuyên. Tuy nhiên, chỉ uống nhiều nước không thể giải quyết hoàn toàn tình trạng táo bón nghiêm trọng.
Đưa vận động vào cuộc sống hàng ngày
Chơi, chạy, leo trèo và các hoạt động khác hỗ trợ một lối sống năng động. Con bạn không cần chương trình tập luyện đặc biệt nào.
Bình tĩnh khi gặp sự cố
Vết bẩn phân trong quần lót thường không thể kiểm soát được khi bị táo bón. La mắng, xấu hổ hoặc phạt sẽ tăng áp lực và có thể làm tình trạng giữ phân trở nên tồi tệ hơn.
Tại sao các biện pháp tự nhiên đôi khi không đủ
Nếu đã có nhiều phân cứng tích tụ trong ruột, chế độ ăn uống, vận động và thói quen đi vệ sinh thường không đủ. Khi đó, có thể cần điều trị đặc biệt để làm mềm phân ban đầu và giữ cho phân mềm lâu dài.
Macrogol thường được sử dụng cho trẻ em. Liều lượng và thời gian sử dụng nên được điều chỉnh với phòng khám nhi khoa. Việc điều trị có thể kéo dài vài tuần hoặc vài tháng vì ruột bị giãn và cảm giác cơ thể bình thường cần thời gian để ổn định lại. Ngừng điều trị quá sớm có thể dẫn đến tái phát.
Không tự ý cho con bạn dùng thuốc nhuận tràng, thụt hoặc đặt hậu môn. Không phải sản phẩm nào cũng phù hợp cho mọi độ tuổi hoặc tình huống.
Khi nào nên liên hệ với phòng khám nhi khoa
Hãy để bác sĩ đánh giá nếu:
- đi tiêu thường xuyên đau hoặc rất cứng
- con bạn giữ phân rõ ràng
- các triệu chứng kéo dài hoặc tái phát
- phân thường xuyên dính vào quần lót
- có máu trong phân hoặc ở hậu môn
- con bạn ăn kém hoặc thường xuyên đau bụng
- các biện pháp hỗ trợ hàng ngày không mang lại cải thiện rõ rệt
- con bạn cần dùng thuốc có thể gây táo bón
Càng sớm phá vỡ vòng luẩn quẩn đau đớn, càng dễ ngăn chặn các triệu chứng kéo dài hàng tháng.
Khi cần nhanh chóng tìm kiếm sự trợ giúp y tế
Hãy tìm kiếm sự trợ giúp y tế kịp thời nếu con bạn:
- bị đau bụng dữ dội hoặc ngày càng tăng
- nôn mửa liên tục
- bụng phình to rõ rệt và cứng
- đồng thời trông rất mệt mỏi hoặc ốm yếu
- bị sốt kèm theo đau bụng dữ dội
- có lượng máu lớn trong phân
- hầu như không thể đi tiêu hoặc xì hơi
Táo bón kéo dài từ thời kỳ sơ sinh, kèm theo sự phát triển kém hoặc có các dấu hiệu thần kinh bất thường, cũng cần được kiểm tra kỹ lưỡng. Nguyên nhân do cơ quan nội tạng rất hiếm gặp, nhưng cần được loại trừ khi có những dấu hiệu cảnh báo này.
Hỗ trợ táo bón sớm và không gây áp lực
Táo bón ở trẻ thường do vòng luẩn quẩn của phân cứng, đau và giữ lại. Một thói quen đi vệ sinh bình tĩnh, tư thế ngồi thuận lợi và cách tiếp cận thoải mái sẽ giúp ích – tuy nhiên, khi tình trạng kéo dài, chỉ những điều này thường không đủ.
Hãy nói chuyện sớm với phòng khám nhi khoa nếu việc đi tiêu thường xuyên gây đau hoặc con bạn rõ ràng đang giữ lại. Một phương pháp điều trị phù hợp có thể giúp làm mềm phân và giúp con bạn lấy lại niềm tin vào cơ thể của mình.
